woensdag, december 14, 2005

Zijn er verschillende vormen van dyslexie?

Ja

P-dyslexie (perceptuele dyslexie)
Kenmerken:
Blijft te lang gebruik maken van de rechterhemisfeer van de hersenen, dus van een analytisch-synthetische aanpak.
Leest traag, maar nauwkeurig.
Spellend lezen.
Maakt te weinig gebruik van de taligheid, van contextlezen, dus van de linkerhemisfeer
Moeite met begrijpend lezen.
Kan pas vrij laat ontdekt worden, omdat alle beginners zo leren lezen.

Behandeling.
Letter voor letter lezen tegengaan. (lezen van deelstructuren)
Innerspeech tegengaan. (het zachtjes in zichzelf spellen)
Helpen om structuur waar te nemen.
Bij oudere leerlingen links > rechts lezen tegengaan en langere woorden aanpakken vanuit middenstructuur.
Begin tijdig met een gerichte aanpak voor begrijpend lezen.

L-dyslexie (linguale dyslexie)
Kenmerken:
Doen een te snel beroep op de talige kant, dus op de linkerhemisfeer.
Snel lezen met veel fouten.
Raders: het moet snel (impulsief).
Semantische aard: vader/papa.
Zijn talig goed.
Onnauwkeurig.
Gaan uit van het globale.

Behandeling:
Dwingen om nauwkeuriger waar te nemen.
Leesvenster - gebruik. (nadeel: missen van de context).
Close - techniek: aanbieden van woorden met weglating van een aantal letters (goed kiezen, anders gaan ze weer raden):
andere kleur of ander lettertype,
verzwaarde teksten,
tastletters (voelen),
uitprikletters of -woorden, voor- en achtervoegsel en kleine stukjes markeren,
bandlezen: zelf fouten aanstrepen.

Visuele dyslexie
Kenmerken:
Visuele globalisaties (bijv. vertragende i.p.v. vertraagde)
Vertraagde visuele informatieverwerking.
Rotatie- en spiegelingsproblemen (visuo-spatieel). (bijv. verwarring p-d-b)
Problemen met visuele inprenting.
Zwakke woordperceptie (herkennen en weten).
Visuele voorwaarden zijn problematisch, m.n. visuele structurering:
Te sterke links > rechts - codering.

Behandeling:
VAKT: visuele, auditieve, kinesthetische, tactiele aanbieding.
Oefenen met midden- en eindstructuur.
Geen rijtjes met structuren vooraan.
Bij het lezen altijd uitgaan van de deelstructuur; eerst zonder, dan met flitsen.
Bij zinslezen de structuur weer onderstrepen. Betekenis. Teksten (eerst weer structuur markeren).

Auditieve dyslexie
Kenmerken:
Meer bij spelling dan bij lezen.
Zwak in verwerking van auditieve informatie.
Auditief-intramodaal zwak: auditieve analyse en synthese auditieve structurering discriminatie (open/gesloten lettergreep)
Auditieve globalisatie.
Temporeel zwak. (volgorde van letters en klanken)
Klankvoorstelling bij woord is moeilijk.

Behandeling:
Alle onderdelen oefenen die moeilijk zijn (zie boven).
N.B. Auditieve dyslexie is soms gekoppeld aan dysfasie (taalstoornis). De dysfasie is dan meer bepalend dan de dyslexie.

Eidetische dyslexie
Kenmerken:
Intermodale omzettingen zijn problematisch: (volgorde van letters en klanken)
Van Visueel naar Auditief: lezen: woordperceptie.
Van Auditief naar Visueel: spelling: woordbeeld, woordvoorstelling.

Behandeling:
Problematiseren (Wat is het probleem bij dit woord)
Conditioneren van stukjes: bijv. -age, -oir, -heid.
Eigen problemen uit tekst laten halen.

Sequentiële dysfasie
Kenmerken:
Lezen en schrijven.
Vervanging, weglating of verplaatsing van woorden, lettergrepen.
Gestoord begrijpen van taal.
Zwak geheugen voor zinnen.

Dyslexie met articulatieproblemen en dysgrafie
Kenmerken:
Woorden vervormen.
Verkeerde verklankingen.
Perseveraties bij het spreken aan het begin van de zin.
Slecht handschrift.

De problemen van een kind kunnen in meerdere categorieën vallen !

Ook is er nog een vorm van dyslexie die ontstaat op latere leeftijd, dus als de persoon wel ooit heeft leren lezen en schrijven, maar dit vermogen weer kwijt raakt. Deze vorm van dyslexie komt niet veel voor.